คุณสมชาย อายุ 72: ช่างซ่อมนาฬิกาคนสุดท้ายในย่าน ที่ยังเปิดร้านทุกวัน

ร้านของคุณสมชายอยู่ในตลาดเก่าย่านเยาวราช ป้ายไม้หน้าร้านเขียนว่า "ซ่อมนาฬิกา" ด้วยตัวอักษรสีทองที่ซีดจาง ร้านเล็กแค่ 2 คูณ 3 เมตร มีโต๊ะทำงานตัวเดียว โคมไฟส่องสว่าง แว่นขยายติดตา และอะไหล่นาฬิกานับร้อยชิ้นเรียงอยู่ในลิ้นชัก

คุณสมชายเปิดร้านนี้มา 50 ปี ตั้งแต่อายุ 22 เรียนรู้จากพ่อที่เป็นช่างนาฬิกาเหมือนกัน วันนี้ร้านซ่อมนาฬิการอบข้างปิดไปหมดแล้ว เหลือร้านคุณสมชายร้านเดียวในย่านนี้

เริ่มต้นยังไง

"พ่อผมเป็นช่างนาฬิกา ผมนั่งดูพ่อทำงานตั้งแต่เด็ก ไม่ได้คิดว่าจะเป็นอาชีพ แค่ชอบดู ชอบเสียงฟันเฟืองหมุน ชอบตอนที่นาฬิกาที่ตายแล้วกลับมาเดินใหม่ มันเหมือนมีชีวิต"

ตอนอายุ 18 พ่อเริ่มสอนอย่างจริงจัง เริ่มจากถอดประกอบนาฬิกาปลุกธรรมดา ใช้เวลา 4 ปีกว่าจะซ่อมนาฬิกาข้อมือได้ด้วยตัวเอง พอพ่อเสียชีวิต คุณสมชายก็รับช่วงร้านต่อ ซ่อมมาตั้งแต่นั้นไม่เคยหยุด

งานซ่อมนาฬิกาเป็นอย่างไร

"คนเดี๋ยวนี้คิดว่านาฬิกาพัง ก็ซื้อใหม่ แต่นาฬิกาบางเรือนมันซื้อใหม่ไม่ได้ เป็นของพ่อ ของแม่ ของสามีที่จากไปแล้ว คนเอามาให้ซ่อมน้ำตาคลอเลย ผมรู้ว่าเรือนนี้สำคัญ"

เครื่องมือของคุณสมชายมีทั้งของเก่าที่สืบทอดมาจากพ่อ และของที่ซื้อเพิ่มเอง มีไขควงเล็กจิ๋วที่ปลายเล็กกว่าเข็มเย็บผ้า มีแหนบคีบฟันเฟืองที่ต้องใช้ความแม่นยำระดับมิลลิเมตร มีน้ำมันหยอดเฟืองที่ต้องหยดทีละหยดเดียว

นาฬิกาข้อมือเรือนหนึ่งมีชิ้นส่วนมากกว่า 100 ชิ้น บางชิ้นเล็กเท่าเม็ดทราย คุณสมชายถอดออกมาทีละชิ้น ทำความสะอาด ตรวจสอบ เปลี่ยนอะไหล่ที่เสื่อม แล้วประกอบกลับเข้าไปใหม่ทั้งหมด ใช้เวลาเรือนละ 2-5 ชั่วโมง บางเรือนใช้เวลาหลายวัน

50 ปีในอาชีพเดียว

"คนถามว่าไม่เบื่อหรือ ซ่อมนาฬิกามา 50 ปี ผมบอกว่าไม่เคยเบื่อเลย เพราะไม่มีนาฬิกาเรือนไหนเหมือนกัน ทุกเรือนมีปัญหาต่างกัน มีเรื่องเล่าต่างกัน ผมเรียนรู้สิ่งใหม่ทุกวัน"

ตลอด 50 ปี คุณสมชายซ่อมนาฬิกามาแล้วน่าจะเกินหมื่นเรือน มีทั้งนาฬิการาคา 200 บาทจากตลาดนัด ไปจนถึงนาฬิกา Rolex ที่ราคาหลายแสน ทุกเรือนได้รับการดูแลเหมือนกัน

มีลูกค้าที่ส่งนาฬิกามาซ่อมทางไปรษณีย์จากต่างจังหวัด บางคนอยู่เชียงใหม่ บางคนอยู่สุราษฎร์ เพราะหาช่างซ่อมนาฬิกาแบบนี้ไม่ได้ในพื้นที่แล้ว

เรื่องที่ประทับใจที่สุด

"มีผู้หญิงคนหนึ่ง เอานาฬิกาพกของพ่อมาให้ซ่อม พ่อเสียไปแล้ว 20 ปี นาฬิกาหยุดเดินมานานเท่ากัน ผมใช้เวลาสามวัน เปลี่ยนสปริง ล้างเฟือง หยอดน้ำมัน พอนาฬิกาเริ่มเดินใหม่ เธอร้องไห้ บอกว่าเหมือนได้ยินเสียงพ่ออีกครั้ง"

คุณสมชายเล่าเรื่องนี้แล้วเงียบไปสักครู่ ก่อนจะพูดต่อว่า "นั่นแหละครับ ที่ทำให้ผมยังเปิดร้านอยู่ทุกวัน ไม่ใช่เพราะเงิน แต่เพราะบางทีนาฬิกาเรือนเดียว มันสำคัญกับคนมากกว่าที่เราคิด"

สิ่งที่อยากบอกคนรุ่นใหม่

"ผมไม่ได้อยากให้ทุกคนมาเป็นช่างนาฬิกา แต่อยากบอกว่าอาชีพที่ใช้มือทำ ไม่ว่าจะซ่อมอะไรก็ตาม มันมีคุณค่า มันทำให้คุณรู้สึกว่าวันนี้ได้ทำอะไรจริงๆ ไม่ใช่แค่นั่งดูโทรศัพท์"

ร้านของคุณสมชายเปิดทุกวัน 08:00-17:00 น. ไม่มีวันหยุด เว้นแต่วันปีใหม่และสงกรานต์ ถ้าใครมีนาฬิกาเก่าที่หยุดเดินอยู่ในลิ้นชัก ลองเอาไปให้คุณสมชายดู บางทีความทรงจำที่คิดว่าหยุดไปแล้ว อาจกลับมาเดินใหม่ได้